حاشیه ای بر مهریه يك ميليون شاخه گل سرخ/محمد کاظم خانجانی عضو کانون وکلای دادگستری کرمان

در مسند یک حقوقدان گزارشی از نحوه پرداخت مهریه يك ميليون شاخه گلي یک خانم کرمانی را در خبرگزاری ها دیدم. مهریه این خانم بصورت یکجا و به گونه ای پرداخت شده بود که علیرغم حسن نیت وی، چاره ای جز بذل و هبه و تلف آن وجود نداشت و از این جهت ایراداتی جدی بر ایفای دین وارد است.مهریه را میتوان تعهدی مالی نامید که مرد در حین انعقاد عقد زوجیت به زن میدهد.این تعهد مالی یکی از الزامات در نکاح دایم یا موقت به شمار می آید و باید از نظر نوع، کیفیت و کمیت مشخص باشد.یکی از شرایط موضوع مهریه مالیت آن است بدین معنی که آنچه موضوع مهریه قرار میگیرد باید دارای ارزش اقتصادی یا معنوی باشد.در پرونده فوق الذکر گل نیز دارای این وصف است و هر شاخه گل دارای ارزشی معین و مشخص است که وصف مال را به آن میدهد. عرف و بازار در قبال هر شاخه گل سرخ حاضر به پرداخت پول است و از این حیث مهریه قرار دادن گل سرخ به خودی خود فاقد اشکال است.اما نکته مهمی که در این خصوص وجود دارد توجه به ماهیت گل سرخ و فساد و نابودی سریع آن است به گونه ای که اگر گل در زمانی کوتاه به دست مصرف کننده واقعی خود نرسد، دارای ارزش مالی نبوده و ادای آن بدین صورت،ادای دین به شمار نمی آید.در پرونده حقوقی حاضر زوج موظف بوده است تا يك ميليون شاخه گل سرخ را به زوجه تحویل دهد و هدف و قصد نهایی از تعیین مهریه، وجود و پرداخت یک ارزش مالی بوده است. به بیان بهتر قصد آن بوده است تا زوج مالی را به زوجه تملیک کند.این در حالی است که تحویل دفعی و یکباره يك ميليون شاخه گل سرخ به طور قطع امکان نقد شوندگی این حجم از گل را از بین میبرد و قسمت بسیاری از گلها بدون امکان ارایه در بازار فاسد میشود که از ظاهر موضوع به نظر میرسد که قصد و غرض نهایی زوج نیز دقیقا همین بوده باشد و سعی بر آن بوده تا با نوعی لجاجت از دسترسی زوجه به مال خودداری شود. بنابراین با در نظر گرفتن سوء نیت متعهد در نحوه ادای دین به گونه ای که ارزش و امکان نقد شوندگی کالای موضوع تعهد را با نحوه ادای دین خود از بین برده است،باید گفت که ایفاء تعهد صورت نگرفته است و میزان مازاد بر گلهایی که امکان نقد شوندگی آنها وجود داشته است،همچنان بر ذمه زوج میباشد.در این موضع و در پرونده های مشابه بطور قطع شعب محترم اجرای احکام دادگستری میباید با در نظر گرفتن هدف و غرض از تعیین مهریه و همچنین با تاکید بر حفظ حقوق مالي زوجه، روند اجرا را به گونه ای هدایت کنند که حقوق مالی وي حفظ و تضمین گردد و زوجه در شرایط دشوار انتخاب بين تلف يا بذل قرار نگيرد.