مرجع تصویب: هيات وزيرانشماره ویژه نامه: ۷۹۰ سهشنبه،۲۳ تیر ۱۳۹۴ سال هفتاد و یک شماره ۲۰۴۹۲آییننامه اجرایی قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرستشماره۴۸۷۷۳/ت۵۱۱۷۸هـ ۲۰/۴/۱۳۹۴*وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ـ وزارت دادگستری**وزارت کشور ـ وزارت امور خارجه*هیأت وزیران در جلسه ۱۴/۴/۱۳۹۴ به پیشنهاد وزارتخانههای تعاون، کار و رفاهاجتماعی، دادگستری و کشور و به استناد ماده (۳۶) قانون حمایت از کودکان ونوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست ـ مصوب ۱۳۹۲ـ ، آییننامه اجرایی قانونیادشده را به شرح زیر تصویب کرد: *آییننامه اجرایی قانون حمایت از کودکان و نوجوانان* *بیسرپرست وبدسرپرست****ماده۱ـ*در این آییننامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار میروند:*الف ـ قانون:*قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست ـمصوب ۱۳۹۲ـ*ب ـ سازمان:*سازمان بهزیستی کشور*پ ـ دادگاه صالح:*دادگاه صادرکننده قرار یا حکم قطعی سرپرستی*ت ـ کودک یا نوجوان:*کودک یا نوجوان موضوع مواد (۸) و (۹) قانون*ث ـ کودک یا نوجوان بیسرپرست (فاقد سرپرست):*کودک یا نوجوان موضوع بندهای(الف) و (ب) ماده (۸) قانون*ج ـ کودک یا نوجوان بدسرپرست:*کودک یا نوجوان موضوع بندهای (ج) و (د) ماده(۸) قانون*چ ـ سرپرست منحصر:*دختران و زنان بدون شوهری که حداقل دارای سی سال سنبوده و مطابق حکم قطعی دادگاه، سرپرستی کودک یا نوجوان اناث بیسرپرست وبدسرپرست را پذیرفته و بر عهده دارند.*ح ـ سرپرستان:*زن و شوهر بدون فرزند یا دارای فرزند که به حکم قطعیدادگاه، سرپرستی کودک یا نوجوان بیسرپرست یا بدسرپرست را پذیرفته و برعهده دارند.*خ ـ قرار سرپرستی آزمایشی:*تصمیم دادگاه صالح مبنی بر واگذاری سرپرستیکودک یا نوجوان قبل از صدور حکم سرپرستی دایم به مدت شش ماه*د ـ مداخلات تخصصی:*مجموعه اقدامات مبتنی بر شواهد و تجارب علمی به منظورتشخیص و شناسایی مشکل و ارایه طرح کمکی متناسب با شرایط خانواده فرزندپذیربا تأکید بر تأمین منافع عالیه کودک یا نوجوان تحت سرپرستی*ماده۲ـ*متقاضیان سرپرستی مقیم ایران مکلفند تقاضانامه خود را به ضمیمهمدارک مربوط به مشخصات فردی و وضعیت خانوادگی، تحصیلی، شغلی و مالی، مطابقبرگه (فرم) واحد که توسط سازمان با رعایت قوانین و مقررات مربوط تنظیم وابلاغ میشود، شخصاً یا به وسیله نماینده قانونی به اداره بهزیستی محل اقامتارایه کنند.*تبصره ـ*ادارات بهزیستی مکلفند پس از دریافت تقاضانامه و مدارک موضوع اینماده از متقاضیان سرپرستی و نیز اخذ تأییدیههای لازم موضوع بندهای (ب)،(هـ)، (و) و (ح) ماده (۶) قانون از مراجع ذیربط، مراتب را همراه اعلام نظرکارشناسی حداکثر پس از دو ماه از دریافت تقاضانامه به دادگاه صالح تقدیمنمایند.*ماده۳ـ*ایرانیان متقاضی سرپرستی مقیم خارج از کشور مکلفند تقاضانامه ومدارک موضوع ماده (۲) این آییننامه را مطابق برگه (فرم) واحد که توسطسازمان با رعایت قوانین و مقررات مربوط تنظیم و ابلاغ میشود، بهسفارتخانهها، کنسولگریها و یا دفاتر حفاظت منافع جمهوری اسلامی ایرانتقدیم نمایند.*تبصره۱ـ*سفارتخانهها، کنسولگریها و دفاتر حفاظت منافع جمهوری اسلامیایران مکلفند مدارک فوقالذکر را پس از تأیید جهت اعلام به سازمان به وزارتامور خارجه ارسال نمایند.*تبصره۲ـ*مراجعه حضوری دارندگان حکم سرپرستی به سازمان در زمان تحویل کودکیا نوجوان الزامی است مگر اینکه کودک یا نوجوان، مقیم خارج از کشور باشد کهدر این صورت تحویل وی با لحاظ قوانین و مقررات حاکم توسط سفارتخانهها،کنسولگرها و یا دفاتر حفاظت منافع جمهوری اسلامی ایران انجام خواهد شد.*ماده۴ـ*متقاضیان سرپرستی که ادعای یافتن طفلی را دارند، موظفند مراتب رادر اسرع وقت به ادارات بهزیستی محل یافتن طفل اعلام کنند. ادارات بهزیستیمکلفند مراتب را به ضمیمه مدارک و گزارشهای لازم جهت اثبات ادعای یابندهبه مراجع قضایی منعکس نمایند.*تبصره۱ـ*پس از اثبات ادعای یابنده طفل در دادگاه، در صورتی که یابندهمتقاضی سرپرستی و واجد شرایط مندرج در قانون برای سرپرستی باشد با رعایتفرایند مقرر در ماده (۲) این آییننامه و اولویتهای مندرج در تبصره (۳)ماده (۵) قانون، در اولویت واگذاری سرپرستی قرار میگیرد.*تبصره۲ـ *تا زمان تکمیل تحقیقات اولیه و طی مراحل قانونی توسط مراجعذیصلاح، کودک یا نوجوان با معرفی دادگاه صالح توسط سازمان نگهداری خواهدشد. در موارد اضطراری که مصالح عالیه کودک یا نوجوان اقتضا مینماید، کودکیا نوجوان مطابق ضوابط مربوط و به تشخیص سازمان به صورت موقت توسط اداراتبهزیستی و یا یابنده تحت نظارت سازمان نگهداری میشود و متعاقب آن موضوع دراسرع وقت به ضمیمه مدارک و گزارشهای لازم جهت اثبات ادعای یابنده به مراجعقضایی منعکس خواهد شد .*ماده۵ ـ*متقاضی یا متقاضیان سرپرستی باید متعهد گردند تمامی هزینههایمربوط به نگهداری و تربیت و تحصیل افراد تحت سرپرستی را حین سرپرستی و پساز فوت تا تعیین سرپرست جدید تأمین نمایند. سرپرست منحصر یا سرپرستانموظفند با نظر سازمان، خود را نزد یکی از شرکتهای بیمه به نفع کودک یانوجوان تحت سرپرستی بیمه عمر کنند.*تبصره ـ*حداقل سرمایه بیمه عمر موضوع این ماده با توجه به شرایط جامعه ونیازهای آتی کودک یا نوجوان با نظر سازمان تعیین خواهد شد. موارد استثنا ازحکم این ماده به تشخیص دادگاه خواهد بود.*ماده۶ ـ*در صورت فوت سرپرست منحصر یا سرپرستان، افراد تحت سرپرستی در حکمافراد تحت تکفل متوفی محسوب گردیده و صندوق بازنشستگی ذیربط موظف است تاتعیین سرپرست جدید نسبت به برقراری و پرداخت مزایای مستمری وظیفهبازماندگان به افراد تحت سرپرستی اقدام کند.*تبصره ـ*کودک یا نوجوان تحت سرپرستی جزو عائله تحت تکفل سرپرست منحصر یاسرپرستان محسوب و از زمان قرار سرپرستی آزمایشی حسب مورد از کلیه مزایایقانونی وفق قوانین و مقررات مربوط برخوردار خواهد شد.*ماده۷ـ *سازمان مکلف است هرگونه تغییر در وضعیت سرپرستی افراد تحت سرپرستیاعم از فوت سرپرست منحصر یا هر یک از سرپرستان، طلاق، جدایی و فسخ حکمسرپرستی آنها و تعیین سرپرست جدید را به مراجع ذیربط از جمله دستگاه محلخدمت و صندوق بازنشستگی ذیربط اعلام کند تا سازمانهای مذکور حسب مورد نسبتبه اجرای تکالیف قانونی مربوط از جمله قطع یا برقراری حقوق مستمری و مزایایمتعلقه اقدام نمایند.*ماده۸ ـ*سازمان مکلف است به محض اطلاع از بروز هرگونه اختلال در روندسرپرستی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی، مداخلات تخصصی نموده و در صورتی کهتشخیص دهد ادامه سرپرستی مطابق مصلحت کودک یا نوجوان نیست و فسخ حکمسرپرستی ضروری است، با ارایه گزارش لازم تقاضای فسخ حکم سرپرستی را ازدادگاه صالح نماید.*ماده۹ـ*هر یک از سرپرستان مکلفند در صورت فوت دیگری یا زندگی مستقل یاوقوع طلاق بین آنان، مراتب را به صورت کتبی به سازمان اعلام کنند. سازمانمکلف است پس از اطلاع و انجام بررسیهای کارشناسی لازم مراتب را همراه بادرخواست به دادگاه اعلام کند تا دادگاه با در نظر گرفتن نظر مشورتی سازمانو نظر کودکان بالغ نسبت بهواگذاری سرپرستی به یکی از زوجین یا شخص ثالث،اتخاذ تصمیم نماید.*ماده۱۰ـ *هرگاه سرپرست درصدد ازدواج برآید، باید مشخصات فرد مورد نظر رابه دادگاه صالح اعلام کند. در صورت درخواست دادگاه، سازمان نسبت به انجامامور کارشناسی و ارایه مشاورههای لازم به سرپرست اقدام مینماید. در صورتوقوع ازدواج، سازمان مکلف است گزارش ازدواج را به دادگاه اعلام تا با حصولشرایط قانون نسبت به ادامه سرپرستی به صورت مشترک و یا فسخ آن اتخاذ تصمیمنماید.*ماده۱۱ـ*افرادی که بنا به دلایل موجه و یا تحت شرایط خاص، سرپرستی کودک یانوجوانی را حداقل یک سال پیش از سپردن به سازمان عهدهدار بودهاند، درصورتی که متقاضی سرپرستی و واجد شرایط مقرر در قانون برای سرپرستی باشند،در صورت اثبات دلایل موجه یا شرایط خاص نزد دادگاه صالح، نسبت به سرپرستیکودک یا نوجوان تقدم دارند.*ماده۱۲ـ*سازمان مکلف است با رعایت احوال شخصیه پیروان ادیان رسمی مصرح درقانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، به منظور راهنمایی و مشاوره افرادی کهسرپرستی کودک و نوجوان را عهدهدار میشوند، با استفاده از ظرفیتهای موجودو بدون توسعه ساختار تشکیلاتی، نسبت به ایجاد دفاتر مشاوره دینی مربوط بهامور فرزند خواندگی با همکاری مرکز مدیریت حوزه علمیه اقدام نماید. واگذاریسرپرستی کودک یا نوجوان منوط به تأیید دفتر مذکور مبنی بر اخذ راهنمایی ومشاوره توسط سرپرست منحصر یا سرپرستان از دفاتر مذکور خواهد بود.*ماده۱۳ـ*نظارت بر حسن اجرای این آییننامه و نیز نظارت بر وضعیت کودک یانوجوان در خانواده در همه مراحل در داخل کشور بر عهده سازمان و در خارج ازکشور با لحاظ قوانین و مقررات حاکم، بر عهده سفارتخانهها، سرکنسولگریها ویا دفاتر حفاظت منافع جمهوری اسلامی ایران است.معاون اول رئیسجمهور ـ اسحاق جهانگیری
